به گزارش خبرآوا و به نقل از روابط عمومی انجمن موسیقی ایران، احمد مسجدجامعی قائم‌ مقام رئیس مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی و وزیر پیشین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره برنامه‌های «خیمه هنر» و جایگاه تعزیه در فرهنگ ایرانی گفت: برنامه‌هایی که دیدیم، نشان می‌دهد تعزیه در طول تاریخ همواره دچار تحول شده است. برای نمونه، در یکی از تعزیه‌ها زنی به محضر حضرت عباس (ع) می‌آید و از گم شدن گندم‌هایش شکایت می‌کند و از ایشان می‌خواهد گندم‌ها را به او بازگرداند. این روایت در واقع به بیان کرامات حضرت عباس (ع) می‌پردازد.

وی افزود: در دوره‌های مختلف، تعزیه تنها به واقعه عاشورا محدود نبوده است. برای مثال، تعزیه «شاه شهید» نیز شکل گرفت که در آن برای مقام سلطنت جایگاه ویژه‌ای قائل بودند و نسبت آن با قدرت و حکومت نیز دیده می‌شد. این نشان می‌دهد تعزیه در هر دوره متناسب با شرایط اجتماعی و تاریخی دچار تغییر و تحول شده است.

مسجدجامعی ادامه داد: نخستین تعزیه‌ها فقط درباره حضرت سیدالشهدا (ع) بود، اما بعدها موضوعات دیگری نیز به آن افزوده شد. دسته‌های سینه‌زنی نیز همین روند را طی کردند. در ابتدا بازسازی ورود اسرا به بازار شام انجام می‌شد که اجرای آن به اسب، شتر، کجاوه و امکانات فراوان نیاز داشت، اما به مرور زمان این اجراها ساده‌تر شد و شکل امروزی روضه‌خوانی و تعزیه را پیدا کرد.

وی با اشاره به تغییرات تعزیه در دوره‌های مختلف اظهار کرد: اگر تعزیه دوره ناصرالدین‌شاه را ببینید، متوجه می‌شوید که حتی عناصر جدیدی مانند شیوه‌های اجرایی متفاوت و بعدها فیلم نیز بر آن تأثیر گذاشته‌اند. طبیعی است که هنر با گذر زمان دچار تحول شود و امروز نیز شاهد این تغییرات در تعزیه هستیم.

این پژوهشگر و مدیر فرهنگی درباره همراهی هنرهای مختلف در «خیمه هنر» گفت: حضور همزمان هنرهای نمایشی، موسیقی، شعر و هنرهای تجسمی ریشه در سنت تعزیه دارد. در تکیه دولت همه این عناصر در کنار هم حضور داشتند و بسیاری از هنرمندان در خواندن، اجرا، شعر و موسیقی از همین سنت الهام گرفته‌اند. تعزیه از اشعار بسیار استوار و ارزشمندی بهره می‌برد و در عین حال با فرهنگ ملی ایران نیز پیوند خورده است؛ به گونه‌ای که گاه روایت‌های حماسی ایرانی نیز در فضای آن دیده می‌شود، هرچند درباره شخصیت‌هایی مانند حضرت عباس (ع)، هنرمندان ایرانی با نگاه و پرداخت ویژه خود به این آثار غنا بخشیده‌اند.

مسجدجامعی درباره تأثیر برگزاری «خیمه هنر» در مرکز شهر تهران نیز گفت: سنت ایرانی ظرفیت بازسازی و بازخوانی دارد و این ویژگی بسیار ارزشمند است. من اجرای تعزیه را در خارج از کشور نیز دیده‌ام و این هنر همواره مورد توجه پژوهشگران و هنرمندان بزرگ بوده است. ثبت جهانی تعزیه نیز اهمیت این میراث را نشان می‌دهد و بسیاری از بزرگان فرهنگ و هنر، از جمله زنده‌یاد ناصر تقوایی، در معرفی و شناساندن این هنر نقش مهمی داشته‌اند. «خیمه هنر» نیز می‌تواند زمینه‌ای برای معرفی دوباره این سنت ارزشمند و پیوند نسل امروز با میراث نمایشی و آیینی ایران باشد.